Taal | montessoriwerkjes | Lisette van Boheemen

Nog meer taal-lezen

Tue, 22 Nov 2011 22:22:12 +0100

Moeilijke woorden:

Als een kind eenmaal begint met het lezen van klankzuivere teksten, zullen er ook woorden voorkomen die niet klankzuiver zijn, zoals 'je' en 'het'. Tevens zijn er bepaalde woorden waar een kind steeds over struikelt. Het kind kan deze woorden inoefenen met flitskaartjes en met lesjes in drie perioden, of met spelletjes zoals Bingo.

Een andere optie is het maken van een kaartenbakje voor het kind. Iedere keer als een kind een woord tegenkomt dat het niet meteen kan lezen, maakt de leidster een kaartje met het woord erop en stopt het in het bakje. Het kaartenbakje heeft drie afdelingen: woorden die het kind nog niet kent, woorden die het kind beheerst en woorden die het kind aan het oefenen is. Regelmatig worden de woorden in het bakje doorgenomen om te kijken of ze nog in hetzelfde deel horen.

Geef het kind een alfabetboekje, een schrift met per bladzijde een letter uit het alfabet. Als het kind een woord wil schrijven maar het weet niet hoe het gespeld moet worden, dan schrijft de leidster het in dit schrift bij de juiste letter. Na verloop van tijd ontstaat een opzoekschrift waarmee het kind zelf aan de slag kan met het schrijven van teksten.

Zinsontleding

Tue, 22 Nov 2011 22:20:00 +0100

Doelen:

Inzicht krijgen in de zinsbouw
Vaardigheid krijgen in het ontleden van zinnen in zinsdelen
Aanleren van de namen van de verschillende zinsdelen
Ontleden van zinnnen en voorbereiding voor het ontleden zonder materiaal.

Het materiaal bestaat uit:

De kleine kaart met het gezegde, het onderwerp en het lijdend voorwerp en een kistje met cirkels en pijlen.

Een grote kaart met alls zinsdelen en drie kistjes met cirkels en pijlen.

Controlekaart zinsontleding, een kaart die verdeeld is in 18 vakjes. In elk vakje staat de naam van een zinsdeel. In veel vakjes staat daarboven een vraag.

Woordbenoemen

Tue, 22 Nov 2011 22:01:17 +0100

De symbolen zijn ook in driedimensionale versie te verkrijgen. Dit zijn een piramide en een bol voor de eerste aanbieding van het zelfstandig naamwoord en het werkwoord.

Elke woordsoort wordt bij woordbenoeming voorgesteld door een symbool met een bepaalde kleur en vorm. Zo zijn de symbolen voor de statische woordsoorten bijvoorbeeld driehoekig en de dynamische rond. Door het gebruik van taalsymbolen worden vaste zinspatronen zichtbaar gemaakt.In de kist zitten 15 verschillende (kunststof) symbolen. Het kind legt deze symbolen bij een tekst. Deze symbolen zijn ook in papier te verkrijgen, zodat een kind ze in het schrift bij een zin kan plakken.

Lezen

Tue, 22 Nov 2011 21:47:45 +0100

Omdat plezier in het lezen voorop staat, volgen hier enkele tips voor het stimuleren van lezen

Lees boeken voor aan de hele klas, maar ook in groepjes.

Lees populaire boeken vaker voor.

Plan een vaste tijd op het rooster voor het voorlezen

Op www.leesplein.nl vind je informatie over voorlezen, kinder- en jeugdboeken, schrijvers en illustratoren.

Op http://www.slo.nl/primair/leergebieden/ned/taalsite/lexicon/ vind je heel veel informatie over taal. de verschillende manieren waarop je het lezen kunt stimuleren. Ga naar de site, klik op lexicon en klik dan op de b. Kijk maar onder B: boeken.....

Maak een verteltafel. Op die tafel kunnen kinderen de gebeurtenissen naspelen met behulp van concrete materialen. Vaak is er in de school wel het een en ander aanwezig, ,maar je kunt er ook zelf iets voor knutselen. Karakters uit het boek maak je eenvoudig met wc rollen. Zelf vind ik veel van de 'props' in tweedehands winkels.

Samen een boek maken met de kinderen: verzamel werk van de kinderen, verhalen, gedichten en verslagen in een multomap zodat iedereen elkaars verhaaltjes kan lezen.

Taaldozen

Tue, 22 Nov 2011 21:36:29 +0100

vakjesdozen

Door het werken met de taaldozen ontdekken kinderen hoe de taal in elkaar zit. Ze zijn bewust bezig met de taal, wat het zorgvuldig luisteren, spreken en op tempo lezen stimuleert. Kinderen krijgen instrumenten in handen om iets te beredeneren, waardoor zij beter kunnen gaan spellen en stellen. Een complete set taaldozen bestaat uit vakjesdozen, vuldozen en opdrachtbakjes.

Eerst krijgt het kind een lesje over de betreffende woordsoort. Het eerste lesje gaat over het zelfstandig naamwoord. Dan leest het kind de zinnen die op de strookjes staan. Dezelfde woordjes van die zinnen staan ook op losse kaartjes, maar nu in de kleuren van de woordsoorten. Deze sorteert het kind in de sorteerdoos. Dan legt het kind de zinnen met de losse kaartjes en voert ze uit. Door steeds een woord te veranderen ervaart het kind dat de zin een andere betekenis krijgt.

Verwerkingen:

Bij de juf de zin in woordsoorten benoemen van de grote kaart.

inhoud taaldozen

vuldozen

In passende kleuren overschrijven of overschrijven en onderstrepen.

Een verwerking uit de map met verwerkingen bij de taaldozen.

Groepsspel bij zelfstandig naamwoord: Alle kinderen krijgen een kaartje en nu moeten ze de juiste combinaties zoeken.
Man-vrouw-kind
woerd-eend-eendekuiken
hengst-merrie-veulen
Zo vormen de kinderen een rij van drie naast elkaar.

Combineren van de kaartjes van zelfstandig naamwoord en bijvoeglijk naamwoord; kinderen kijken welke bij elkaar passen en welke vreemde combinaties opleveren: dikke boer, ijverige boer, maar ook blauwe boer, vierkante boer. Het kind legt de goede combinaties en kan ze overschrijven.

Opdrachtbakjes:
Hierbij worden lezen, groepswerk, eenvoudige natuurkunde en grammatica gecombineerd. Het zijn op kaarten geschreven zinnetjes, waar de woorde, waar het grammaticaal om gaat, op losse kaartjes zijn bijgevoegd.
Voorbeeld: loop rechtdoor naar de andere kant van de kamer. Loop zigzag terug naar je plaats.

Proeven.
De natuurkundige opdrachten zijn te vinden in de opdrachten van het bijvoeglijk naamwoord en het werkwoord. Deze heten"proeven".
Voorbeelden van proefjes:
Vul twee buisjes met water; het ene boordevol. het andere niet zo vol. Kijk naar de vorm van de oppervlakte van het water en leg er de bijvoeglijke naamwoorden bij: hol-bol.

Neem een stukje filtreerpapier, een plukje watten, een stukje taft. Probeer of ze water doorlaten. Leg er de bijvoeglijke naamwoorden bij: doorlaatbaar - ondoorlaatbaar - poreus

Computer

Tue, 22 Nov 2011 21:23:30 +0100

Doelen:

Plezier in het zelf maken van woorden
Spellingvaardigheid oefenen
Letterkennis vergroten
Ervaring opdoen in het werken met de computer, gebruik van muis en toetsenbord
Ervaring opdoen met tekstverwerkers

Kinderen kunnen op de computer werken met educatieve software, maar ze kunnen de computer ook gebruiken als een veredelde stempeldoos.

Suggesties:

Naamkaartjes natypen
Woordkaartjes natypen
Zelf woordjes typen met behulp van plaatjes
Zelf woordjes verzinnen
Zinnen typen
Werk met de letterdoos natypen

Laat kinderen hun verhaal printen en tekeningen of versieringen toevoegen.

Plak kleine ronde etiketjes op de toetsen van het toetsenbord en schrijf daar met ballpoint de letters op in het juiste lettertype.

Zet het juiste lettertype als standaard in Word. Voor blokletters: schoolxknew of Verdana. Voor schrijfletters: Sigwrite. Dit laatste lettertype is niet meer te koop, naar ik weet, maar ik kan het je mailen.

Op de foto zie je een computerhoek zoals die bij ons door de hele school staan. Ze zijn speciaal voor ons gemaakt door een zaagbedrijf. Het kastje is normaal gesproken ook weggewerkt in een vakje links onder de tafel. De krukken komen van een Zweeds warenhuis.

Lettermuur

Tue, 22 Nov 2011 21:02:34 +0100

Aan de muur van de klas kan de leidster een lettermuur maken. Alle letters hangen aan de muur met daaronder plaatjes en woordjes met die letter.

Andere suggesties:
een letter opzoekboek (te downloaden bij 'downloads')
Een letterplaat om het onderscheid tussen romp-lus- en stokletters aan te geven.

Zandbord

Tue, 22 Nov 2011 20:53:13 +0100

Leeftijd: vanaf 4 jaar Montessorimateriaal: Nee
Doel: Bewegingen voor het schrijven oefenen in het groot. Motoriek verbeteren.
Met een zandbordje kan het kind de schrijfbewegingen oefenen in het groot en de motoriek verbeteren. Het kind kan er vrij mee aan de slag of met een opdracht. Het is tevens een goede manier om de letters te oefenen na een lesje met de schuurpapieren letters.
Werkbeschrijving:
Het is eenvoudig om een zandbord te maken van een dienblad met een hoge opstaande rand, maar je kunt ook kiezen om er een te maken van een plaat hout en wat latjes. Op die manier kun je een zandbord maken zo groot als de tafel! Een heel groot zandbord krijg snel je door de deksel van een grote kist (bijvoorbeeld van een letterdoos) om te draaien. Strooi in het zandbord een klein laagje vogelzand, dat te koop is bij de dierenwinkel of de supermarkt.

Attributen bij het zandbord:
een grove kam
harkje
een rubberballetje met spikes
stokjes
kaartjes met na te maken figuren (luie of liggende 8, spiraal, zig-zagbewegingen, enzovoort)
een kaart die zo groot is als de binnenkant van het zandbord. Deze kaart heeft kleurtjes die verschijnen wannneer het kind erin tekent.
Magneten!

Letterkleed

Tue, 22 Nov 2011 20:43:39 +0100

Leeftijd: vanaf 4 jaar Montessorimateriaal: Nee

Doel:
Het kind oefent het auditief herkennen van beginklanken en deze koppelen aan een grafeem (letterteken) Voorbereiding op lezen en schrijven

Download hier een lijst met voorwerpen voor je letterkleed

Van stof kan de leidster een letterkleed maken. Bij het letterkleed biedt de leister een mandje met voorwerpen aan. Het kind legt de voorwerpen op de juiste plaats op het kleed of stopt ze in de zakken. Het kan ook zelf voorwerpen in de klas zoeken. Als alternatief voor het letterkleed kun je zoeken naar een gordijn met fotomapjes of gebruik gewoon de schuurpapieren letters op een kleed.

Werkbeschrijving:

Het letterkleed is een vierkante meter groot en heeft lussen zodat het kan hangen over een stok.
Het letterkleed bevat 26 zakken en heeft op iedere zak een vilten letter die erop genaaid is in de kleuren van de schuurpapieren letters.
Trek de letters van de grote letterdoos over op het vilt met kleermakerskrijt of anders in spiegelbeeld op de achterkant en knip ze uit.

Leeswerkjes

Wed, 06 Apr 2011 21:14:55 +0200

Van de leidster wordt verwacht dat zij een aantal leeswerkjes maakt waarmee de kinderen hun leesvaardigheid kunnen oefenen. Een fabrikant van montessorimaterialen, zoals Nienhuis, verkoopt deze niet voor de Nederlandse taal, waarschijnlijk omdat de markt te klein is.

Het eerste leeswerkje is een mand met voorwerpjes en kaartjes. Kind zet alle voorwerpjes op de tafel. De leidster gaat na of kind alle namen kent. De leidster schrijft de naam van een voorwerp op strook papier. Kind zal spontaan lezen en mag strook bij voorwerp leggen. De leidster schrijft zo nog meer woorden tot ze ziet dat kind zelfstandig kan lezen. Dan introduceert ze de kaartjes en haalt ze de stroken weg. Het kind leest kaartje en legt dit bij het juiste voorwerp.

Bij het zelf maken van leeswerkjes dient de leidster te denken aan de volgende kenmerken:

De hoeveelheid: altijd 10 plaatjes of voorwerpjes of kaartjes

Aantrekkelijke voorwerpen

Gebruik het juiste lettertype

Maak alle kaartjes even groot

Berg de materialen op in een open mandje

Letterstempels

Wed, 06 Apr 2011 21:03:01 +0200

Doel:

Kind stimuleren tot spontaan stimuleren van het maken woordjes, zinnen en verhaaltjes. Ook spellingsoefeningen.

Met de letterstempels kunnen kinderen hun tijdelijke werk vastleggen op papier of spontaan stempelen of woorden nastempelen. Het materiaal bestaat uit een kist met stempels van alle letters en is te verkrijgen in verschillende handschriften. De stempeldoos die hierboven is afgebeeld is te verkrijgen bij de Noord Nederlandse stempel- en leermiddelenfabriek: Website: http://www.nnsl.nl/

Fouten verbeteren:

Fouten niet verbeteren, wel controleren

In een apart lesje fouten verbeteren

Spelfouten:

Neergelegde fouten verbeteren voor het kind ze gaat stempelen.

Op gestempeld werk niet verbeteren.

Als het kind eenmaal op papier schrijft komt interesse voor juiste schrijfwijze.

Evenwicht tussen verbeteren en enthousiasme vinden.

Suggesties:

Plak in de stempeldoos op de bodem een kaartje van de juiste letter, of aan de binnenkant van de deksel een overzicht van alle letters, dat helpt bij het zoeken.

Stempelletters

Wed, 06 Apr 2011 20:43:45 +0200

Doel:

Kind stimuleren tot spontaan leggen van woordjes, zinnen en verhaaltjes. Ook spellingsoefeningen.

Leeftijd: vanaf 6 jaar.

Met de stempelletters kunnen kinderen zinnen neerleggen, samenspraakjes maken, versjes en verhaaltjes neerleggen en de leestekens oefenen. Het materiaal bestaat uit het alfabet en de leestekens gedrukt op witte kaartjes, in de kleuren blauw en rood, in twee aparte dozen.

Voorwaarde:

Het kind moet met de kleine letterdoos kunnen werken.

Aanbieding:

De leidster benoemt de letterdoos en laat zien waar hij in de kast staat. Er wordt gewerkt op een tafel of op een kleedje. De werkwijze is hetzelfde als bij de andere letterdozen. Door de afmetingen van deze letters zijn er weer meer mogelijkheden. Begin met de kist met schrijfletters. Als kind drukletters begint te herkennen kunnen die aangeboden worden. Geef ook verschillende lesjes waarin de leestekens aangeboden worden.Leestekens worden aangeboden in een zin, kind bedenkt soortgelijke zinnen. Deze letterdoos leent zich goed voor het maken van zinnen en verhaaltjes, samenspraakjes, vraag- en antwoordspelletjes. Door met twee kleuren te werken kan het accent gelegd worden op verschillen en overeenkomsten tussen woorden. Laat het kind bijvoorbeeld een woordenrij maken die begint met 'spr' of een die eindigt op ieuw. Kijk voor structuurrijen bij de downloads.

Kleine letterdoos

Fri, 25 Mar 2011 09:37:38 +0100

Voor het leggen van woordjes en korte zinnen is er de medium letterdoos. Nu is er geen verschil meer tussen de kleur van de klinkers en medeklinkers en zijn de letters ook kleiner dan bij de grote letterdoos. Ook deze letters zijn te verkrijgen in blokschrift en schrijfschrift.

Voorwaarde:

Het kind moet met de grote letterdoos kunnen werken.

Eerste aanbieding:

De leidster benoemt de letterdoos en laat zien waar hij in de kast staat. Ze wijst het kind op het feit dat alle letters nu maar een kleur hebben. De werkwijze is hetzelfde als bij de grote letterdoos. Als motoriek verfijnder wordt biedt de leidster de stempelletters aan

Fouten verbeteren:

Fouten niet verbeteren, wel controleren

In een apart lesje fouten verbeteren

Spelfouten:

Neergelegde fouten verbeteren voor het kind ze gaat naschrijven.

Op krijtbordje niet verbeteren.

Als het kind eenmaal op papier schrijft komt interesse voor juiste schrijfwijze.

Evenwicht tussen verbeteren en enthousiasme vinden.

Suggesties:

Gebruik bij het werken met de letterdoos de letterkaart (zie downloads) van het kind, zodat je woorden maakt met letters die het kind beheerst.

Grote letterdoos

Wed, 23 Mar 2011 20:06:52 +0100

Als het kind de schuurpapieren letters gevoeld heeft en de letters kent, kan het met de losse letters woordjes leggen. Het materiaal bestaat uit de blauwe klinkers en de roze medeklinkers van stevig kunststof. Van alle klinkers zijn er 15 per klinker en tien per medeklinker.

Voorwaarde:

Het de Kind moet voldoende letters kennen. Kijk hiervoor op de letterkaart (zie downloads) van het kind.

Eerste aanbieding:

schuurpapieren letters worden hier bij gebruikt. De leidster vormt met schuurpapieren letters een klankzuiver woord (bv mat). Ze voelt de letters terwijl ze het woord langzaam uitspreekt. Het kind herhaalt de handeling.De leidster haalt een voor een de letters uit de kist terwijl ze het woord blijft uitspreken. Ze legt de letters op het kleedje. Ze stimuleert het kind de handeling over te nemen. De schuurpapieren letters worden teruggezet en een nieuw woord wordt gevormd.

Vraag nooit aan een kind het woord te lezen. We leren kinderen eerst om te schrijven en daarna pas om te lezen, omdat dit twee totaal verschillende processen zijn. Bij het schrijven is het woord al aanwezig in de gedachten van een kind en hoeft het kind het woord alleen maar te ontleden in klanken en die klanken neer te leggen of te schrijven. Bij het lezen is het voor het kind nog onbekend wat voor woord er zal staan. Het kind moet hiervoor in staat zijn de letters samen te voegen en de betekenis te herkennen.

Schrijfbordjes

Fri, 23 Jan 2009 20:46:46 +0100

Leeftijd: vanaf 3 jaar

Doelen: leren schrijven van woorden

Het kind de mogelijkheid geven zich te uiten in de geschreven taal.

De schrijfbordjes gebruikt een kind om te leren schrijven. Ze zijn 50x32 cm groot en te verkrijgen met en zonder lijnen en met hokjes. De blanco bordjes worden gebruikt voor het leggen van woordjes met de letterdoos. De bordjes worden opgeborgen in een schrijfbordjes-rek.

Voorwaarden: Het kind moet al woorden hebben gelegd met de grote letterkist

Het kind moet de letters kennen.

Het kind moet de letters goed kunnen voelen.

Het kind moet schrijfgerei goed kunnen hanteren.

Bij het voelen van de schuurpapieren letters heeft het kind al de schrijfrichting/beweging geleerd.

Eerste aanbieding: de eerste tijd wordt een blanco schrijfbordje gebruikt. De leidster laat zien hoe het gedragen wordt en hoe het krijtje gehanteerd wordt. ook toont ze het kind hoe iets uit te wissen.

De leidster maakt een woord met de schuurpapieren letters en legt dit boven het bordje. Het kind voelt de letters en schrijft ze op het bordje in verschillende groottes (variatie: met een natte kwast) Het kind kan spontaan woorden schrijven maar ook zelf naschrijven van de schuurpapieren letters of letterkist woorden die het eerst heeft neergelegd.

Schuurpapieren letters

Mon, 09 Jun 2008 21:55:35 +0200

Leeftijd:

vanaf 3 jaar

Doel:

Het kind leert de letters door het voelen van de vorm, geassocieerd met de klank van het symbool en het zien van het symbool.

De schuurpapieren letters helpen het kind de letters te leren, door de vorm te voelen en de klank te horen en uit te spreken, terwijl de klank zichtbaar is. De plankjes hebben een klank die te voelen is door een laagje zand op een glad oppervlak.

Een Montessorischool kiest of voor de aanbieding van methodisch koordschrift of voor blokletters. Kiezen voor methodisch koordschrift betekent dat alle werkjes en leesmaterialen ook in dezelfde letter aangeboden zouden moeten worden, om het voor de kinderen in het begin gemakkelijker te maken alles te lezen. Overgang naar blokschrift om te lezen geeft na de beginperiode meestal niet zoveel problemen. Nagenoeg alle leesboekjes zijn immers in blokschrift gedrukt. Voordeel van het koordschrift is dat kinderen vloeiender schrijven en gemakkelijker de overgang maken naar 'aan elkaar schrijven'. Ze hoeven ter zijner tijd de letters alleen nog maar te verbinden, in tegenstelling tot blokschrift waarbij kinderen hun hele motorische patroon moeten veranderen van een 'bal en stok' patroon naar een vloeiender beweging.

Boerderij

Mon, 09 Jun 2008 21:41:33 +0200

Leeftijd:

vanaf 5 jaar

Doel:

Plaats en functie van woorden in een zin beleven. Perfectioneren van het lezen.

Voor een goede taalbeheersing is het nodig dat een kind niet alleen de betekenis van een woord leert, maar ook het belang leert zien van de plaats en de functie van het woord in een zin. Door de lesjes met de boerderij leert het kind de functie van de verschillende woordsoorten kennen; tevens geeft de boerderij mogelijkheid tot het oefenen van het lezen van moeilijker woorden.

In plaats van een boerderij kan ook gekozen worden voor een poppenhuis of een dierentuin, zo lang er van alle onderdelen maar meerdere verschillende zijn. Zo bevat de boerderij bijvoorbeeld een rode koe, een zwartwitte koe en een liggende koe. Bij plaatsgebrek kan de leidster een boerderij in kist of doos in de kast zetten.

De boerderij wordt aangeboden vanaf 5 jaar.

Bij de boerderij maakt de leidster zelf 9 doosjes met kaartjes in verschillende kleuren. Het verdient aanbeveling het woord waar het om draait in het rood aan te geven.

Driehoekenspel

Mon, 09 Jun 2008 20:44:19 +0200

Leeftijd:

vanaf 5 jaar

Doelen:

* zoeken van gelijken uit contrasten ten aanzien van kleur, vorm en afmeting

* de verfijning van de waarneming ten aanzien van de verschillen in afmeting en vorm

* ontdekken van de functie van het bijv.nw.

Door het benoemen van de vele verschillende driehoeken ontdekt het kind de functie van het bijvoeglijk naamwoord. Dit materiaal wordt ook gebruikt als geometriemateriaal.

Doelen:

zoeken van contrasten

Verfijning van de waarneming

Ontdekken van de functie van het bijvoeglijk naamwoord

Indirect doel:

toepassing van de namen van de driehoeken

De in totaal 63 driehoeken zitten in een houten kist: zeven verschillende soorten driehoeken in drie groottes en drie kleuren.

Bij het driehoekenspel kan een matrixkleed gemaakt worden met 9 vakken. Op het kleed staan negen vakken afgebeeld. Daar omheen een rand waarop pictogrammen en woordkaartjes gelegd kunnen worden.

De verschillende driehoeken zijn:

Rechthoekig gelijkbenig

Rechthoekig ongelijkzijdig

Metalen inlegfiguren

Mon, 09 Jun 2008 20:30:29 +0200

Scroll naar beneden voor foto's en suggesties.

Leeftijd:

vanaf 3,5 jaar

Doel:

* Leren beheersen van bewegingen die met potlood op papier worden gemaakt.

* Voorbereiding op het schrijven, inzicht krijgen in kleurcombinaties en vlakverdeling

Het werken met de metalen omtrekfiguren is een directe voorbereiding tot het schrijven. Door het invullen van de figuren herhaalt het kind de beweging die nodig is voor het handschrift en het hanteren van het schrijfgereedschap. Bij het inkleuren en combineren van de figuren wordt het gevoel voor kleurcombinaties en vlakverdeling gestimuleerd.

Het materiaal bestaat uit tien metalen figuren in matrijzen van 14 bij 14 cm. De tien figuren komen overeen met de tien figuren van het geometrisch materiaal.

Bij de omtrekfiguren horen twee lessenaars met een blauw bovenvlak, waarop de figuren komen te liggen. Op het rek aan de muur liggen ook kleine potlodenleggers waarop plaats is voor drie verschillende kleurpotloden.

De metalen omtrekfiguren worden opgeborgen in een rek aan de muur. Zorg voor verschillende maten papier, 14 bij 14 cm, 20 bij 20 cm en 30 bij 30 en bijbehorende onderleggers. Bied ook gekleurd papier aan.