Leeftijd:
vanaf 3 jaar
Doel:
Het kind leert de letters door het voelen van de vorm, geassocieerd met de klank van het symbool en het zien van het symbool.
De schuurpapieren letters helpen het kind de letters te leren, door de vorm te voelen en de klank te horen en uit te spreken, terwijl de klank zichtbaar is. De plankjes hebben een klank die te voelen is door een laagje zand op een glad oppervlak.
Een Montessorischool kiest of voor de aanbieding van methodisch koordschrift of voor blokletters. Kiezen voor methodisch koordschrift betekent dat alle werkjes en leesmaterialen ook in dezelfde letter aangeboden zouden moeten worden, om het voor de kinderen in het begin gemakkelijker te maken alles te lezen. Overgang naar blokschrift om te lezen geeft na de beginperiode meestal niet zoveel problemen. Nagenoeg alle leesboekjes zijn immers in blokschrift gedrukt. Voordeel van het koordschrift is dat kinderen vloeiender schrijven en gemakkelijker de overgang maken naar 'aan elkaar schrijven'. Ze hoeven ter zijner tijd de letters alleen nog maar te verbinden, in tegenstelling tot blokschrift waarbij kinderen hun hele motorische patroon moeten veranderen van een 'bal en stok' patroon naar een vloeiender beweging.
De klank van de letter wordt aangeboden en de naam van de letter pas in een later stadium. Dat betekent dat de leidster bij aanbieding van de letter p spreekt van "puh" en niet van "pee".
De letters staan op roze en blauw gelakte plankjes, roze voor medeklinkers, blauw voor klinkers.
Elke dag of elke twee dagen kan de leidster een nieuwe klank aanbieden, nadat ze heeft gecheckt dat het kind de ervoor aangeboden letters beheerst.
Er is een aparte kist met de dubbelklanken: aa, ee, ie, ei, uu, oe, eu, ui, au, ou, oo en de tweeklanken ch, sch, nk en ng.
Er is ook een kist met hoofdletters, verkrijgbaar in koordschrift en in blokschrift.
Een kind kan beter voelen als de poriën open staan. Dit gebeurt door vooraf de handen te wassen of ze om en om in warm en koud water te dompelen en daarna goed droog te wrijven.Daarvoor heeft de leidster dit setje.
Het kind vult een schaaltje met koud water en een schaaltje met warm water. Het is handig hiervoor een thermosfles met warm water in de klas te hebben
Nu dompelt het kind de vingers afwisselend in het koude en warme water. Dan droogt het de materialen. Het wrijft de eigen handen goed droog met een handdoek.
Eerste aanbieding:
De leidster nodigt het kind uit voor een lesje, benoemt de schuurpapieren letters en laat zien waar ze in de kast staan.
Leidster en kind kiezen twee letters, geen letters uit de naam van het kind of een andere bekende naam, geen letters die op elkaar lijken qua klank of vorm of mondstand. Begin met letters die lang aangehouden kunnen worden. De leidster voelt een van de letters, heel licht, in een doorgaande beweging met de wijsvinger en middelvinger en zegt de letter hardop. Met de andere hand houdt ze het plankje stevig vast. Ook noemt ze woorden waarin die letter zich bevindt, zowel aan het begin als op andere plaatsen van het woord.
De leidster dient te letten op de houding van het kind en van haarzelf: rechtop tegen de leuning en beide voeten op de vloer.
Het kind doet haar na en probeert zelf ook woorden te verzinnen met die letter. Als het kind de beweging niet goed overneemt, doet de leidster het nog eens voor, maar ze neemt in ieder geval nooit de hand van het kind om de beweging te forceren, omdat dit gespannenheid in de spieren veroorzaakt.
Daarna volgen stap 2 en 3 van het 3 traps lesje:
Stap 2: "geef mij eens de letter d, leg de k eens op je knie, doe de k op je hand"
Stap3: "Hoe heet deze letter? en deze?"
Het kind wordt achtergelaten met de letters en kan nu zelf oefenen.
De leidster noteert voor haarzelf welke letters het kind heeft aangeboden gekregen.
De leidster zit tijdens het lesje net als bij andere lesjes aan de kant van de voorkeurshand van het kind en gebruikt dezelfde hand als het kind.
In een volgend lesje biedt de leidster twee nieuwe letters aan en af en toe herhaalt de leidster een letter die al eens aangeboden is in de aanbieding.
Verwerking: Letters uitknippen en opplakken. De letter overtrekken en zelf schrijven eromheen. Dingen met de letter tekenen en erbij laten schrijven wat ze zijn.
Verwerkingen bij de schuurpapieren letters:
Nadat de aanbieding met de letter afgelopen is, kun je het kind een verwerking aanbieden met die letter. Klik op bovenstaande link bovenaan de pagina om kaartjes te downloaden waarmee je een kaartenbakje met kaartjes met illustraties kunt maken of kies uit de lijst hieronder.
Als het kind al verschillende letters heeft geleerd, kun je met een letterkaart bijhouden welke het kind al herkent. Download hiervoor de letterkaart bovenaan de pagina.
Verwerkingen met het schrijven van letters:
* in het zandbord
* op de tafel met de vinger
* met een natte kwast op de tafel
* op beslagen ramen
* buiten met stoepkrijt
* met vingerverf
* met potlood
* met stift
* met wasco
* met kleurpotlood
* met pen (zorg voor een speciale pennenbak met mooie pennen)
* met verf en een penseel of kwast
* op papier
* met een lang touw (eventueel op lopen)
* met een dirigeerstokje
* geschreven letters op de grond door de leidster, kinderen kunnen erop lopen
Andere verwerkingen:
* Een letterboek maken
* Met een ander kind letters oefenen
* Letter benoemen en zoveel mogelijk woorden met die lettter bedenken
* Letters uitknippen uit de krant of een tijdschrift
* Maak een boekje en schrijf of stempel er woorden in met dezelfde letter, teken bij de woorden het plaatje
* Maak een voelletter van stof
* Maak een voelletter van schuurpapier, kurk, zand of papier
* Borduur een letter
* Figuurzaag een letter
* Schilder de letter heel groot op papier en vul 'm in met kleurtjes
* Letters voelen met de ogen dicht of met een blinddoek
* De beheerste letters bekijken op de letterkaart en oefenen
* Welke letter schrijf ik in de lucht?
* Welke letter schrijf ik op je rug?
* Zoek iets in de klas waar je een …… in hoort
* Welk kind heeft een …… in zijn naam?
* Pim, pam, pet (woordje verzinnen)
* Welke letter zeg ik? Schrijf hem op
* Knip iets uit een tijdschrift met een …….Ik zeg allerlei letters, als je de ……hoort, klap je in je handen
* De leidster maakt bijv. een grote ‘t’, kinderen tekenen of knippen plaatjes en plakken deze erin.
* Letterpuzzels, halve kaarten, letter in twee stukken op 2 kaartjes plakken
* Een stencil met allerlei letters, kleur de b groen, enz.
* Een stencil met plaatjes, kleur de plaatjes met een……
* Bakken van deegletters
* Boetseren van kleiletters
* Welke letter heb ik weggehaald?
